In het vorige Blogje beloofde ik het al eens, even over Frank van Wezel. De verhalen over die Frank van Wezel, ik kom daar zo op terug, zijn geschreven door ene A.M. de Jong, een naam die, onder literatuur liefhebbers, wel een reactie zal moeten oproepen. Die De Jong schreef namelijk ook over Merijntje Gijzen, boeken die nogal katholiek, en dus in ons protestantse landje boven de rivieren, verdacht werden door dominees en zo. (Bij mijn weten is er ook nog eens een boek over Merijntje verfilmd.)
Ik kan je met de hand op het hart verkondigen, dat die boeken absoluut niet een zwaar katholieke signatuur hebben of hadden. De kijk van Merijntje, een manneke van een paar jaar oud, die kijk van hem dan nog op de wereld, is een hele simpele. (Door de ogen van de schrijver, natuurlijk.)
Hi, de schrijver, Merijntje, vraagt zich gewoon af hoe zijn wereld strookt met die van de 'dikke' boeren of die van de pastoors en de knechten op de boerderijen en zo. En ja, dat zijn kijk op de wereld niet helemaal overeenkwam met die van die pastoors en die dikke boeren was genoeg om hem, de schrijver dus, te verbannen uit de NL literatuur. (Zie ook mijn eerdere verhalen over Roothaert en Coolen, ja, zelfs Elsschot e.d. over die zaken.)
Er zijn in ons land weinig boeken geschreven over de eerste wereldoorlog, nu ja, 'romanachtige' boeken dan. Het beste waar ik mee kan opkomen en ja, ik heb veel gezocht en gelezen over die periode, is mijn grote hel Roothaert, die "Spionage in het veldleger" publiceerde, de eerste "echte" spionageroman en het eerste "echte" detective boek in ons taalgebied. Een goed boek, nog steeds spannend en verrassend, hoe vaak ik het ook lees en herlees.
Maar goed, die eerste wereldoorlog heeft ons land niet 'echt' aangedaan, hoewel er veel zakenmensen zijn geweest die er veel rijker uitkwamen, overigens.
Daardoor is de literatuur over die jaren ook zo dun, denk ik. Naast dat heerlijke boek van Roothaert kan ik alleen maar twee boeken stellen die in die periode spelen en beide zijn ze van die De Jong. Namelijk: "Notities van een Landstormman" en "Frank van Wezels roemruchte jaren".
Beide boeken behandelen hetzelfde.
De Jong/Frank van Wezel, is een oudere, nu ja, dertigjarige man, die opgeroepen wordt voor de landstorm, een soort oudere militie ofwel dienstplichtigen die de vierde verdelgingslijn moeten zijn in ons, toen en later, helemaal neutrale land. (De lichting Bosboom, werd dat genoemd.)
Van Wezel is, ja hoe kan het anders, een onderwijzer, als De Jong, en schrijft kritische stukken naar een socialistische krant, zoal De Jong deed. Hoewel hij voorbestemd was voor een officiersrang, werd hij uit die opleiding geweerd en ging als korporaal dienst doen aan de grenzen.
De Jong publiceerde zijn kritische stukjes verder onder de naam Van Wezel, kreeg vreselijk veel kritiek, maar ook vreselijk veel aanhang en ja, natuurlijk, ook vreselijk veel argwaan van de hogere legerleiding, maar niemand durfde een vinger naar hem uit te steken, wetende dat hij hen, hoewel anoniem, aan de kaak zou stellen en dat deed hij ook. Hij schreef zijn stukjes voor "Het Volk", eeen socialistisch dagblad, die die stukjes natuurlijk met heel veel plezier plaatste.
Uiteindelijk kwam 'de men' achter zijn naam en werd hij in de petoet gelazerd.
In 1943 werd De Jong door de bezetters vermoord, in een van de zogenaamde "Silbertanne" acties, als represaille voor moorden op een aantal NSB'ers.
Het is niet bekend of De Jong daar ooit mee te maken heeft gehad, maar hij was een man van vrede die een fraai oeuvre naliet.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten